Pełna treść petycji:
PETYCJA DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
Przedmiot: Ochrona praw dzieci oraz osób z niepełnosprawnościami: petycja przeciwko ograniczeniu dostępności egzaminów w formule zdalnej w edukacji domowej (projekt MEN nr 117).
Składający: Fundacja Fabian Digital z siedzibą przy ul. Mikołaja Kopernika 14, 40-064 Katowice, KRS: 0001241828.
I. Wprowadzenie i cel petycji
Działając w interesie publicznym, Fundacja Fabian Digital – w imieniu społeczności dziesiątek tysięcy polskich uczniów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą, ich rodzin, opiekunów prawnych oraz środowisk oświatowych – składa oficjalną petycję do Parlamentu Europejskiego.
Niniejszy dokument stanowi formalny protest oraz wniosek o podjęcie interwencji w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (numer w wykazie prac legislacyjnych: nr 117).
Projektowane przepisy zakładają całkowite zniesienie możliwości przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formule zdalnej (na odległość) w ramach edukacji domowej. Wprowadzenie obligatoryjnej formy stacjonarnej generuje bariery logistyczne, administracyjne i finansowe, które stoją w sprzeczności z fundamentalnymi prawami człowieka, prawem do nauki oraz zasadą równego traktowania. Jako organizacja pozarządowa dedykowana cyfryzacji i niwelowaniu wykluczenia społecznego, wskazujemy, że proponowane regulacje dotykają najbardziej wrażliwe grupy społeczne w Polsce.
II. Wpływ regulacji na grupy szczególnie wrażliwe
Nowoczesna, cyfrowa weryfikacja wiedzy w edukacji domowej przestała być w Polsce jedynie alternatywą systemową. Stała się kluczowym, a często jedynym bezpiecznym środowiskiem edukacyjnym dla dzieci, które z przyczyn zdrowotnych lub społecznych nie odnalazły się w tradycyjnym modelu stacjonarnym. Projektowane przepisy ingerują bezpośrednio w:
- Uczniów doświadczających ciężkich kryzysów psychicznych i traum: Edukacja domowa online stanowi schronienie dla dzieci po próbach suicydalnych, cierpiących na głębokie stany lękowe, depresję czy będących ofiarami przemocy rówieśniczej. Narzucenie obowiązku fizycznego stawiennictwa w placówce na serię kilkunastu egzaminów klasyfikacyjnych rodzi wysokie ryzyko retraumatyzacji oraz stanowi bezpośrednie zagrożenie dla ich zdrowia psychicznego.
- Uczniów z niepełnosprawnościami i orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego: Projekt nie uwzględnia specyfiki potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi, ruchowymi, intelektualnymi, a także ze spektrum autyzmu (w tym z zespołem Aspergera), mutyzmem wybiórczym czy fobiami społecznymi. Dla osób o ograniczonej mobilności podróż do odległych ośrodków jest barierą techniczną, a dla uczniów z zaburzeniami komunikacyjnymi zmiana bezpiecznego otoczenia domowego na obcą salę egzaminacyjną uniemożliwia rzetelną weryfikację ich faktycznej wiedzy.
- Rodziny dotknięte wykluczeniem geograficznym i ekonomicznym: Cyfrowa edukacja domowa skutecznie wyrównywała szanse edukacyjne dzieci z terenów wiejskich i małomiasteczkowych, pozbawionych dostępu do rozwiniętej sieci transportu publicznego. Przymus organizacji oraz sfinansowania podróży i pobytu w celach egzaminacyjnych stanowi jawne kryterium dyskryminacji ekonomicznej rodzin o niższych dochodach.
III. Niezgodność z prawem i politykami Unii Europejskiej
Przedmiotowy projekt rozporządzenia polskiego Ministerstwa Edukacji Narodowej pozostaje w wyraźnej sprzeczności z kluczowymi aktami prawnymi i strategiami Unii Europejskiej:
- Naruszenie art. 21 i 26 Karty Praw Podstawowych UE (Zasada niedyskryminacji oraz integracja osób z niepełnosprawnościami): Unia Europejska obliguje państwa członkowskie do wdrażania środków zapewniających osobom z niepełnosprawnościami samodzielność oraz pełną integrację społeczną. Wprowadzenie sztywnego wymogu stacjonarności bez przewidzenia alternatywnych rozwiązań dla uczniów chorych stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na stan zdrowia.
- Naruszenie art. 14 Karty Praw Podstawowych UE (Prawo do nauki): Gwarancja dostępu do edukacji obejmuje możliwość kształcenia w warunkach dostosowanych do indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia. Likwidacja bezpiecznej formy egzaminowania de facto pozbawia tysiące dzieci prawa do kontynuowania nauki w optymalnym dla nich środowisku.
- Regres w obszarze transformacji cyfrowej: Podczas gdy Unia Europejska realizuje strategiczne cele zawarte w „Planie działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021–2027)”, polski resort edukacji wprowadza restrykcyjne podejście analogowe. Stanowi to niezrozumiały regres technologiczny w świetle faktu, że procedury o najwyższym rygorze prawnym i formalnym są obecnie z powodzeniem realizowane w formule zdalnej.
IV. Kontrargumentacja i skutki systemowe
Argumenty organów nadzorczych wskazujące na rzekomą „nierzetelność” egzaminów online nie znajdują potwierdzenia w dotychczasowej praktyce oświatowej. Polskie placówki alternatywne wypracowały zaawansowane procedury bezpieczeństwa, obejmujące wielostopniową weryfikację tożsamości, monitoring audio-wideo w czasie rzeczywistym oraz pełną rejestrację przebiegu egzaminu, co zapewnia pełną transparentność i możliwość kontroli przez Kuratoria Oświaty.
Z edukacji domowej w Polsce korzysta obecnie ok. 61 000 uczniów, z czego istotną część stanowią dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Nagła zmiana legislacyjna wywoła paraliż logistyczny, którego skutki i koszty zostały całkowicie pominięte w krajowej Ocenie Skutków Regulacji (OSR). Ewentualny, wymuszony powrót tych uczniów do systemu stacjonarnego pogłębi istniejący już kryzys infrastrukturalny i kadrowy w polskich szkołach publicznych.
V. Postulaty i wnioski końcowe
Mając na uwadze powyższe argumenty, wnosimy do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego o:
- Zbadanie zgodności działań Ministerstwa Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z Kartą Praw Podstawowych UE w zakresie ochrony praw dziecka, osób z niepełnosprawnościami oraz równego dostępu do edukacji.
- Wezwanie Komisji Europejskiej do podjęcia dialogu z rządem Rzeczypospolitej Polskiej w celu wstrzymania prac nad przedmiotowym rozporządzeniem w kształcie ograniczającym prawa uczniów oraz naruszającym autonomię szkół.
- Inicjację debaty na forum Parlamentu Europejskiego z udziałem ekspertów, organizacji pozarządowych i rodziców w celu wypracowania jednolitych, bezpiecznych europejskich standardów cyfrowej edukacji alternatywnej.
Wierząc w nadrzędność europejskich wartości i ochronę praw jednostki, zwracamy się z prośbą o pilne rozpatrzenie niniejszej petycji.
Źródła dołączone do petycji:
1. Rządowe Centrum Legislacji - Projekt nr 117
2. Materiały informacyjne i statystyczne dla mediów
Dostęp do źródeł na dzień 21.06.2026, godz. 23:37
Z poważaniem,
Fabian Kowalski
Prezes Zarządu Fundacji Fabian Digital